Essentaksterfte grijpt snel om zich heen

Iepenwacht Groningen wordt Bomenwacht om meer ziekten te bestrijden

Nederland leek de dans te ontspringen, maar inmiddels zijn ook hier steeds meer essen aangetast door de essensterfte, ook wel essentak- of essenscheutsterfte genoemd. In Groningen, waar de ziekte Nederland binnenkwam, lijkt inmiddels meer dan de helft van de essen te zijn aangetast. Op 27 november organiseert de Iepenwacht Groningen – die wordt omgevormd tot Bomenwacht Groningen – een bijeenkomst voor beheerders om ze bij te praten over de laatste stand van zaken.

De Iepenwacht verbreedt zijn takenpakket op verzoek van de provincie en andere groenbeheerders in Groningen. Zo kan de organisatie die de iepziekte succesvol heeft aangepakt ook een coördinerende rol spelen bij de aanpak van onder meer de essentaksterfte en de eikenprocessierups. “De organisatie is er en werkt. Daar moeten we nu gebruik van maken”, aldus Hans Eilert van de Iepenwacht. Eén van de acties van de Bomenwacht is het opzetten van een project waarin de ernst en de ontwikkeling van de essentaksterfte in Groningen in kaart wordt gebracht. “Waar staan de meest waardevolle beplantingen, in welke zijn ze aangetast en hoe gaan we om met sanering en eventuele vervanging? “ 

Grote impact

De Bomenwacht gaat gemeenten helpen de noodzakelijke saneringen zo efficiënt en goedkoop mogelijk uit te voeren, want duidelijk is dat de essentaksterfte hoge kosten met zich mee kan brengen. “De essentaksterfte zal grote impact op het landschap hebben”, voorspelt Eilert. “Een rondje langs de groenbeheerders heeft al duidelijk gemaakt dat ook landschappelijk belangrijke beplantingen sterk zijn aangetast, bijvoorbeeld langs wegen, boerenerven en op kerkterreinen. De treures blijkt bijvoorbeeld erg gevoelig voor de ziekte. Dat zijn vaak mooie solitaire bomen op boerenerven en kerkhoven. We kijken niet alleen welke essen gesaneerd moeten worden, maar ook naar de mogelijkheden voor herplant. Resistente iepensoorten kunnen een rol spelen, maar we zullen streven naar een gevarieerd bomenbestand. 

Ziektebeeld

De essentaksterfte wordt veroorzaakt door de Chalara fraxinea, een schimmelsoort, en treft vooral de gewone en de smalbladige es. De meeste bomen hebben geen schijn van kans tegen de schimmel. Ervaring uit het buitenland leert dat slechts 10 tot 30 procent van de essen resistent lijkt te zijn. In Denemarken verwachten onderzoekers dat de es goeddeels uit het straat- en bosbeeld zal verdwijnen.

Symptomen van zieke essen zijn verkleuring en afsterven van de bast. Door gebrek aan sap sterven ook twijgen en takken af. Een groot deel van deze bomen zal dus waarschijnlijk helemaal afsterven. “Aan de hand van deze kenmerken kan met redelijke zekerheid worden vastgesteld of een es door de Chalara fraxinea is aangetast”, aldus Eilert. Saneren is noodzakelijk en urgent als de veiligheid in het geding is. Uitbrekende takken kunnen een gevaar vormen, zeker langs de provinciale en gemeentelijke wegen. 

Remedie

Er is (nog) geen remedie tegen de essentaksterfte. Fons van Kuik van Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, een kennisinstelling van de Wageningen Universiteit, en Jitze Kopinga van CGN/Alterra doen onderzoek naar de essentaksterfte. Half november komen onderzoekers uit verschillende landen bijeen om kennis en ervaringen uit te wisselen. Ook Van Kuik is daarbij aanwezig. Tijdens de voorlichtingsbijeenkomst voor Groninger groenbeheerders op 27 november zal hij verslag doen van de internationale bijeenkomst en de inzichten die daar zijn gedeeld.

Langetermijnvisie

Voor de langere termijn wil de Bomenwacht Groningen werken aan een breder assortiment bomen in de provincie, zodat ziekten minder kans krijgen zich grootschalig te verspreiden. 


Naar nieuwsbrief-overzicht

Terug naar het overzicht